الميرزا عبد الله أفندي الأصبهاني ( مترجم : ساعدي )
225
رياض العلماء و حياض الفضلاء ( فارسي )
ابن خلكان مىنويسد : ابو تمام حبيب بن اوس بن حارث بن قيس تا آنجا كه ، نسبش را با واسطهء چندى به يعرب بن قحطان منتهى ساخته « 1 » : سرايندهاى است نامى و در فصاحت لفظ و پاكيزه بودن شعر او از هرگونه حشو و زوايد و داشتن اسلوبى پسنديده يكتاى روزگار خود به شمار است . كتاب حماسه از آثار اوست و اين كتاب دليل بر كثرت فضيلت و استوارى معرفت اوست و ضمنا ثابت مىكند تا چه اندازه در اختيار اشعار بكر و نغز ، حسن نظر و مهارت داشته است . و از آثار و مجموعهء ديگرى است به نام فحول الشعراء . ابو تمام حافظهء شگفتآورى داشت و محفوظات هيچيك از سرايندگان به پايهء محفوظات او نمىرسيد . چنانكه گويند ، چهارده هزار ارجوزه عربى علاوه بر قصايد و قطعههاى ديگر ، در خاطر داشت او به ستايش خلفا مىپرداخت و به شهرها سفر مىكرد . تا آنجا كه گويد : اشعار ابو تمام پيوسته نامرتب مانده بود تا اينكه ابو بكر صولى اقدام كرد و آنها را به ترتيب حروف الفبا گرد آورد . پس از او على بن حمزه اصفهانى بدين كار پرداخت و به ترتيب حروف الفبا ، جمعآورى ننمود بلكه ، سرودههاى او را به ترتيب انواع شعر از قصايد و غزليات و قطعهها گردآورى كرد . ابو تمام ، در محل جاسم كه دهكدهاى است از جيدور ، از توابع دمشق متولد شد و در سال 231 هجرى درگذشت . پس از اين به يادآورى دو چكامهاى كه حسن بن وهب و محمّد بن عبد الملك زيات در سوگ او گفتهاند و ما پيش از اين از امل الآمل نقل كرديم پرداخته است .
--> ( 1 ) - همگى نسب او بدين شرح است : ابو تمام حبيب بن اوس بن حارث بن قيس بن اشج بن يحيى بن مروان بن مر بن سعد بن كاهل بن عمرو بن عدى بن عمرو بن غوث بن جهلمة بن ادد بن كهلان بن يشجب بن يعرب بن قحطان - م .